Năng lượng & khí nhà kính

Các loại môi chất lạnh

2014-12-31 10:58:10 | Lượt xem: 5825 | Năng lượng & khí nhà kính

Tổng quan các môi chất lạnh NH₃, R12, R22, R134a, R143a và R410A, cùng những lưu ý về hiệu suất, môi trường và lựa chọn môi chất phù hợp cho hệ thống lạnh.

Môi chất lạnh là chất làm việc trong chu trình lạnh, giúp hấp thụ nhiệt ở nơi cần làm lạnh và thải nhiệt ra môi trường. Trong hệ thống lạnh nén hơi, môi chất tuần hoàn qua máy nén, dàn ngưng, bộ phận tiết lưu và dàn bay hơi.

Hiểu đúng loại môi chất đang sử dụng giúp doanh nghiệp đánh giá hiệu suất, yêu cầu bảo trì, mức độ an toàn và phương án cải tạo hệ thống khi thực hiện kiểm toán năng lượng.

Môi chất lạnh và thiết bị kiểm tra hệ thống lạnh

Các loại môi chất lạnh thường được nhắc đến

Môi chất	Đặc điểm và lưu ý
NH₃ — amoniac (R717)	Được sử dụng trong nhiều hệ thống lạnh công nghiệp. Cần kiểm soát nguy cơ độc tính, rò rỉ và lựa chọn vật liệu tương thích; thiết kế, vận hành phải do người có chuyên môn thực hiện.
R12 — CFC	Môi chất thế hệ cũ có tác động làm suy giảm tầng ozone. Khi gặp thiết bị cũ, cần nhận diện môi chất và thực hiện thu hồi, bảo trì theo quy định áp dụng.
R22 — HCFC	Từng phổ biến trong điều hòa và hệ thống lạnh. Thuộc nhóm HCFC được kiểm soát theo lộ trình loại trừ; cần kiểm tra quy định hiện hành và phương án của nhà sản xuất khi cải tạo.
R134a — HFC	Công thức CF₃CH₂F; có trong các ứng dụng lạnh và điều hòa phù hợp thiết kế. Không làm suy giảm tầng ozone nhưng vẫn có tác động khí hậu.
R143a — HFC	Là một thành phần của một số hỗn hợp môi chất. Không dùng tên thành phần để suy ra rằng có thể thay thế trực tiếp một hỗn hợp trong thiết bị.
R410A — hỗn hợp HFC	Sử dụng trong thiết bị được thiết kế riêng cho môi chất này. Áp suất làm việc cao hơn đáng kể so với R22; không phải chất thay thế trực tiếp để nạp vào hệ thống R22.

Phân biệt tác động môi trường và an toàn

Khả năng làm suy giảm tầng ozone và tiềm năng gây nóng lên toàn cầu là hai chỉ tiêu khác nhau. Một môi chất không phá hủy tầng ozone vẫn có thể gây tác động khí hậu khi rò rỉ. UNEP phân biệt lộ trình loại trừ HCFC và giảm dần HFC trong khuôn khổ Nghị định thư Montreal và Bản sửa đổi Kigali.

Các mô tả như “không độc” hay “không cháy” không nên được dùng như một bảo đảm tuyệt đối cho mọi điều kiện sử dụng. Cần đọc phiếu an toàn hóa chất, tài liệu thiết bị và yêu cầu của nơi lắp đặt.

Cần kiểm tra gì khi lựa chọn hoặc thay thế?

Đúng loại môi chất, lượng nạp và dầu bôi trơn theo hướng dẫn nhà sản xuất.
Khả năng tương thích của máy nén, vật liệu, áp suất và các thiết bị bảo vệ.
Thông gió, phát hiện rò rỉ, thu hồi môi chất và năng lực của nhân sự bảo trì.
Hiệu suất vận hành, nhiệt độ yêu cầu, chi phí vòng đời và khả năng cung ứng.
Quy định hiện hành về quản lý, nhập khẩu, sử dụng và thu hồi môi chất tại Việt Nam.

Không tự trộn hoặc đổi môi chất chỉ vì có giá thấp hơn. Phương án chuyển đổi phải được đánh giá cho từng hệ thống, theo tài liệu kỹ thuật và yêu cầu an toàn.