Hướng dẫn thu thập dữ liệu hoạt động cho kiểm kê khí nhà kính

Quy trình kiểm kê khí nhà kính

1. Khảo sát doanh nghiệp - Xác định mục tiêu và phạm vi kiểm kê

2. Xác định các hoạt động phát thải; thu thập thông tin, tài liệu, hồ sơ phục vụ hoạt động định lượng kiểm kê.

3. Định lượng phát thải

4. Kiểm kê khí nhà kính theo năm cơ sở

5. Báo cáo kiểm kê khí nhà kính.

Xác định và thu thập dữ liệu hoạt động phục vụ kiểm kê khí nhà kính

Xác định các nguồn phát thải khí nhà kính:

ISO 14064-1:2018 phân loại báo cáo khí nhà kính của tổ chức thành 6 nhóm:

• Nhóm 1: Phát thải và hấp thụ khí nhà kính trực tiếp.
• Nhóm 2: Phát thải khí nhà kính gián tiếp từ năng lượng nhập vào.
• Nhóm 3: Phát thải khí nhà kính gián tiếp từ vận chuyển.
• Nhóm 4: Phát thải khí nhà kính gián tiếp từ các sản phẩm được tổ chức sử dụng.
• Nhóm 5: Phát thải khí nhà kính gián tiếp liên quan đến việc sử dụng sản phẩm của tổ chức.
• Nhóm 6: Phát thải khí nhà kính gián tiếp từ các nguồn khác.

Tính toán và đo lường lượng phát thải khí nhà kính

Minh họa cách tính từ dữ liệu hoạt động; thuật ngữ Phạm vi 1–3 dưới đây theo GHG Protocol

Phạm vi 1: Phát thải KNK trực tiếp

Phát thải KNK từ quá trình đốt nhiên liệu cho các thiết bị không chuyển động

Phát thải theo từng khí = lượng nhiên liệu tiêu thụ × hệ số phát thải nhiên liệu phù hợp.

Tổng phát thải đốt nhiên liệu = tổng phát thải theo từng nhiên liệu và từng khí, quy đổi CO₂e bằng GWP theo yêu cầu.

Vận chuyển đường bộ trong ranh giới phát thải trực tiếp của tổ chức

Phát thải = Σ(lượng nhiên liệu a tiêu thụ × hệ số tương ứng), có quy đổi theo từng khí và CO₂e phù hợp.

Phạm vi 2: Năng lượng - Phát thải KNK gián tiếp

Phát thải điện = điện năng tiêu thụ × hệ số lưới điện hoặc nhà cung cấp phù hợp, theo phương pháp báo cáo áp dụng.

Phạm vi 3: Phát thải khí nhà kính gián tiếp

Phát thải = dữ liệu hoạt động × hệ số phát thải; áp dụng GWP nếu hệ số biểu diễn khối lượng từng khí, chưa phải CO₂e.

Dữ liệu hoạt động KNK thu thập thuộc định lượng về mức độ hoạt động dẫn thải và loại bỏ khí nhà kính trong một khoảng thời gian nhất định.

Hệ số phát thải liên hệ lượng phát thải với một đơn vị hoạt động. Lựa chọn hệ số theo nguồn, địa lý, công nghệ, nhiên liệu, kỳ báo cáo và phương pháp; hệ số hấp thụ được xác định riêng khi phù hợp.

Cách thu thập dữ liệu hoạt động phục vụ kiểm kê khí nhà kính

Một câu hỏi cần giải đáp khi thu thập dữ liệu hoạt động phục vụ kiểm kê khí nhà kính là phải thực hiện sao cho dữ liệu thu thập được có độ tin cậy và chính xác cao nhất. Trong thực tế - không phải dữ liệu là có sẵn, mà muốn có nó, tổ chức phải thiết lập cách thức thu thâp dữ liệu.

Cách thu thập dữ liệu đối với một số loại dữ liệu thông dụng:

1 - Đối với dữ liệu hoạt động là tiêu thụ năng lượng như điện, xăng, dầu, gas, than... ta thu thập dữ liệu như sau:

• Xác định rõ hộ tiêu thụ năng lượng nào tiêu thụ loại năng lượng nào, tần suất sử dụng ra sao
• Tách nhóm tiêu thụ đáng kể khi khả thi. Ví dụ xưởng có 5 máy cắt và 1 lò nấu đồng có thể theo dõi riêng lò với nhóm máy cắt. Công tơ phụ theo công đoạn hỗ trợ phân tích; cách bố trí phụ thuộc nhu cầu kiểm kê và quản lý.
• Duy trì hồ sơ tiêu thụ, theo dõi hàng ngày khi cần và tổng hợp tháng, năm; đối chiếu hóa đơn, chỉ số công tơ và tồn kho khi áp dụng.

2 - Các quá trình công nghiệp

• Xác định các quá trình công nghiệp chủ đạo trong nhà máy - đối chiếu với IPCC xem có hướng dẫn tính phát thải khí nhà kính đối với quá trình công nghiệp tương ứng ở Công ty hay không. Nếu có - sẽ thu thập dữ liệu cần thiết để tính phát thải khí nhà kính theo từng quá trình công nghiệp

3 - Đối với dữ liệu hoạt động là phát thải / xử lý nước thải, rác thải

• Xác định nguồn và công đoạn phát sinh. Dùng công tơ, hồ sơ cân hoặc phương pháp có tài liệu phù hợp trước khi gộp dòng thải khi khả thi.
• Phân loại chất thải liên quan như sinh hoạt, công nghiệp, nguy hại; ghi lượng và tuyến xử lý cần cho phương pháp tính.
• Với nước thải, thu thập lưu lượng/thể tích và tải lượng hữu cơ liên quan, như BOD hoặc COD từ kết quả thử nghiệm đại diện, theo phương pháp được chọn.
• Tổng hợp lượng nước thải, chất thải theo tháng từ dữ liệu liên tục hoặc hồ sơ thu gom; đây là dữ liệu đầu vào, không phải chính lượng phát thải khí nhà kính đã tính.
• Lập bảng thu thập dữ liệu phát thải (theo dõi hàng ngày / theo đợt thu gom, tổng hợp lại dữ liệu để báo cáo hàng tháng, hàng năm)

4 - Đối với dữ liệu hoạt động là phân bón

• Xác định rõ loại phân bón, thành phần hóa học cụ thể
• Lập bảng thu thập dữ liệu tiêu thụ phân bón (theo dõi mỗi lần sử dụng, tổng hợp lại dữ liệu để báo cáo hàng tháng, hàng năm)

5 - Đối với cây xanh

• Thu thập loài cây, số lượng, tuổi và các thông số cần thiết như kích thước cây, diện tích đất, biến động trữ lượng theo phương pháp xác định hấp thụ. Chỉ đếm cây không đủ để tính lượng hấp thụ hàng năm.
• Duy trì danh mục cây xanh và cập nhật biến động với tần suất phù hợp.

6 - Đối với các phát thải khác

• Lập kế hoạch theo từng nguồn. Ưu tiên dữ liệu riêng đáng tin cậy khi có. Ước tính có tài liệu, cân bằng vật chất, mô hình hoặc dữ liệu thứ cấp có thể phù hợp với phương pháp khi thiếu dữ liệu trực tiếp; phải ghi giả định, giới hạn và độ không chắc chắn, không loại bỏ mọi phương pháp gián tiếp.
• Lập bảng thu thập dữ liệu hoạt động và báo cáo hàng tháng, hàng năm.

Trên đây là một số thông tin giúp bạn hoạch định và thực hiện thu thập dữ liệu hoạt động phục vụ kiểm kê khí nhà kính. Đối với các loại phát thải khí nhà kính từ các nguồn đặc thù khác - bạn phải thực hiện thu thập dữ liệu theo hướng dẫn của IPCC cho nguồn phát thải đó để đảm bảo có đủ dữ liệu phục vụ tính toán.

Sau khi lập kế hoạch, thu thập, rà soát dữ liệu và đánh giá độ không chắc chắn. Điều tra bất thường kịp thời. Ví dụ điện năng tăng gấp đôi trong khi sản lượng gần như không đổi cần kiểm tra điều kiện vận hành, hồ sơ và công tơ, không mặc định công tơ bị lỗi.

Bài viết liên quan

Kiểm kê khí nhà kính theo ISO 14064-1

Tính toán Dấu chân Carbon của Sản phẩm theo ISO 14067

Kiểm kê khí nhà kính - Hướng dẫn tính toán phát thải khí nhà kính từ sử dụng điện

Nguồn tham khảo

GHG Protocol — phương pháp và dữ liệu

GHG Protocol — hướng dẫn Phạm vi 3