Hướng dẫn thu thập dữ liệu hoạt động cho kiểm kê khí nhà kính

Quy trình kiểm kê khí nhà kính

1. Khảo sát doanh nghiệp - Xác định mục tiêu và phạm vi kiểm kê

2. Xác định các hoạt động phát thải; thu thập thông tin, tài liệu, hồ sơ phục vụ hoạt động định lượng kiểm kê.

3. Định lượng phát thải

4. Kiểm kê khí nhà kính theo năm cơ sở

5. Báo cáo kiểm kê khí nhà kính.

Xác định và thu thập dữ liệu hoạt động phục vụ kiểm kê khí nhà kính

Xác định các nguồn phát thải khí nhà kính:

Theo ISO 14064-1, có 6 nhóm nguồn phát thải khí nhà kính như sau:

• Nhóm 1: Phát thải/ hấp thụ trực tiếp / Group 1: Direct GHG emission / removals
• Nhóm 2: Phát thải/ hấp thụ gián tiếp từ việc nhập năng lượng / Group 2: Indirect GHG emissions/ removals from imported energy.
• Nhóm 3: Phát thải/ hấp thụ gián tiếp từ hoạt động vận chuyển / Group 3: Indirect GHG emissions/ removals from transportation.
• Nhóm 4: Phát thải/ hấp thụ gián tiếp do việc sử dụng thiết bị / Group 4: Indirect GHG emissions/ removals from products used by organisation.
• Nhóm 5: Phát thải/ hấp thụ gián tiếp do quá trình sử dụng sản phẩm của công ty. / Group 5: Indirect GHG emissions/ removals associated with the use of products from the organisation.
• Nhóm 6: Phát thải/ hấp thụ gián tiếp từ các nguồn khác / Group 6: Indirect GHG emissions/ removals from other source

Tính toán và đo lường lượng phát thải khí nhà kính

Cách tính toán (theo Ban biến đổi khí hậu liên chính phú IPCC)

• Phạm vi 1: Phát thải KNK trực tiếp

  Phát thải KNK từ quá trình đốt nhiên liệu cho các thiết bị không chuyển động

Phát thải KNK nhiên liệu = Nhiên liệu tiêu thụ nhiên liệu *  Hệ số phát thải nhiên liệu

Tổng Phát thải KNK Từ đốt nhiên liệu = S Phát thải KNK mỗi loại nhiên liệu

  Phát thải KNK cho các thiết bị vận chuyển trên đường

Phát thải KNK = S Nhiên liệu tiêu thụ (Fuel) nhiên liệu a *  Hệ số phát thải (EF) nhiên liệu a

• Phạm vi 2: Năng lượng - Phát thải KNK gián tiếp

Phát thải KNK điện =Điện nǎng tiêu thụ * Hệ số phát thải (EVN)

• Phạm vi 3: Phát thải khí nhà kính gián tiếp

Lượng phát thải KNK = Dữ liệu Hoạt động KNK x Hệ số phát thải

Dữ liệu hoạt động KNK thu thập thuộc định lượng về mức độ hoạt động dẫn thải và loại bỏ khí nhà kính trong một khoảng thời gian nhất định.

Hệ số phát thải đo lường khối lượng phát thải và loại bỏ KNK so với một đơn vị hoạt động. Hệ số phát thải có thể thay đổi theo tình hình chung phản ánh giá trị trung bình theo ngành, loại công nghệ, và/hoặc loại nhiên liệu.

Cách thu thập dữ liệu hoạt động phục vụ kiểm kê khí nhà kính

Một câu hỏi cần giải đáp khi thu thập dữ liệu hoạt động phục vụ kiểm kê khí nhà kính là phải thực hiện sao cho dữ liệu thu thập được có độ tin cậy và chính xác cao nhất. Trong thực tế - không phải dữ liệu là có sẵn, mà muốn có nó, tổ chức phải thiết lập cách thức thu thâp dữ liệu.

Cách thu thập dữ liệu đối với một số loại dữ liệu thông dụng:

1 - Đối với dữ liệu hoạt động là tiêu thụ năng lượng như điện, xăng, dầu, gas, than... ta thu thập dữ liệu như sau:

• Xác định rõ hộ tiêu thụ năng lượng nào tiêu thụ loại năng lượng nào, tần suất sử dụng ra sao
• Tách hộ tiêu thụ để theo dõi riêng (VD: Nếu trong xưởng có 5 máy cắt và 1 lò nấu đồng - tối thiểu là phải tách thành 2 hộ tiêu thụ năng lượng - 1 hộ là lò nấu đông, 1 hộ là 5 máy cắt - để theo dõi riêng bằng công tơ đo đếm điện. Ngoài ra - nếu nhà máy phân thành các công đoạn sản xuất - tốt nhất là yêu cầu theo dõi tiêu thụ năng lượng riêng của từng công đoạn)
• Lập bảng thu thập dữ liệu tiêu thụ (theo dõi hàng ngày lượng tiêu thụ, tổng hợp lại dữ liệu để báo cáo hàng tháng, hàng năm)

2 - Các quá trình công nghiệp

• Xác định các quá trình công nghiệp chủ đạo trong nhà máy - đối chiếu với IPCC xem có hướng dẫn tính phát thải khí nhà kính đối với quá trình công nghiệp tương ứng ở Công ty hay không. Nếu có - sẽ thu thập dữ liệu cần thiết để tính phát thải khí nhà kính theo từng quá trình công nghiệp

3 - Đối với dữ liệu hoạt động là phát thải / xử lý nước thải, rác thải

• Phải xác định xem có bao nhiêu nguồn phát thải, từ những công đoạn nào, từ đó sẽ đặt công tơ đo điếm hoặc cân trước khi đưa ra khu vực tập trung.
• Đối với rác thải - phải phân loại cụ thể các loại rác để cân định lượng riêng (rác thải sinh hoạt, công nghiệp, nguy hại)
• Đối với nước thải - phải thu thập dữ liệu về hàm lượng BOD, COD trong nước thải để phục vụ tính toán (thông qua kết quả test mẫu nước thải)
• Xác định lượng phát thải theo từng tháng dựa trên dữ liệu theo dõi liên tục (đồng hồ nước thải) hoặc cân từng đợt thu gom (rác thải).
• Lập bảng thu thập dữ liệu phát thải (theo dõi hàng ngày / theo đợt thu gom, tổng hợp lại dữ liệu để báo cáo hàng tháng, hàng năm)

4 - Đối với dữ liệu hoạt động là phân bón

• Xác định rõ loại phân bón, thành phần hóa học cụ thể
• Lập bảng thu thập dữ liệu tiêu thụ phân bón (theo dõi mỗi lần sử dụng, tổng hợp lại dữ liệu để báo cáo hàng tháng, hàng năm)

5 - Đối với cây xanh

• Thu thập số lượng cây xanh, tuổi cây hiện tại, loại cây (gỗ cứng hay mềm)
• Lập bảng thu thập dữ liệu cây xanh để báo cáo hàng tháng về các thông tin trên

6 - Đối với các phát thải khác

• Tùy theo nguồn phát thải là gì để hoạch định việc thu thập. Nguyên tắc của việc thu thập là phải thu thập dữ liệu thực tế thông qua các biện pháp định lượng, đo đếm cụ thể - không áp dụng biện pháp trung gian như tính toán theo lý thuyết, tính ngược dựa trên đầu ra của quá trình theo định mức... Các phương pháp đó không được ưu tiên sử dụng vì nó cho độ tin cậy của dữ liệu không cao, gây sai số lớn.
• Lập bảng thu thập dữ liệu hoạt động và báo cáo hàng tháng, hàng năm.

Trên đây là một số thông tin giúp bạn hoạch định và thực hiện thu thập dữ liệu hoạt động phục vụ kiểm kê khí nhà kính. Đối với các loại phát thải khí nhà kính từ các nguồn đặc thù khác - bạn phải thực hiện thu thập dữ liệu theo hướng dẫn của IPCC cho nguồn phát thải đó để đảm bảo có đủ dữ liệu phục vụ tính toán.

Sau khi hoạch định việc thu thập dữ liệu - Bạn phải tiến hành thu thập dữ liệu và đánh giá độ không chắc chắn của dữ liệu thu thập được. Các dữ liệu hoạt động này phải được xem xét khi thu thập để phát hiện những bất thường và xử lý ngay (VD: xem xét dữ liệu tiêu thụ điện hàng tháng để phát hiện bất thường như đồng hồ đo đếm điện hoạt động không chính xác - sản lượng sản xuất không thay đổi đáng kể nhưng dữ liệu tiêu thụ điện lại tăng gấp đôi chẳng hạn - từ đó ta sẽ có phương áp xử lý ngay để đảm bảo dữ liệu tiêu thụ năng lượng thu thập được là chính xác và tin cậy)

Bài viết liên quan

Kiểm kê khí nhà kính theo ISO 14064-1

Tính toán Dấu chân Carbon của Sản phẩm theo ISO 14067 

Kiểm kê khí nhà kính - Hướng dẫn tính toán phát thải khí nhà kính từ sử dụng điện