Trách nhiệm của cơ sở phải kiểm kê khí nhà kính: lộ trình và báo cáo

1. Căn cứ pháp lý và cập nhật

• Luật bảo vệ môi trường số 72/2020/QH14 ngày 17/11/2020 do Quốc Hội ban hành có hiệu lực từ ngày 01/01/2022
• Nghị định 06/2022/NĐ-CP ngày 07/01/2022 về giảm nhẹ phát thải khí nhà kính và bảo vệ tầng ô-dôn, đã được sửa đổi bởi Nghị định 119/2025/NĐ-CP có hiệu lực từ 01/08/2025.
• Thông tư 01/2022/TT-BTNMT ngày 07/01/2022 cùng các văn bản sửa đổi và hướng dẫn chuyên ngành đang áp dụng cần được đối chiếu theo hoạt động của cơ sở.
• Bài gốc dẫn Quyết định 01/2022/QĐ-TTg. Danh mục cập nhật được ban hành tại Quyết định 13/2024/QĐ-TTg, có hiệu lực 01/10/2024. Cần đối chiếu danh mục và cập nhật tiếp theo áp dụng cho kỳ báo cáo.

2. Lộ trình báo cáo: phân biệt mốc ban đầu và yêu cầu hiện hành

Nghĩa vụ bắt buộc áp dụng với cơ sở thuộc danh mục và phạm vi quy định. Tổ chức khác có thể tự nguyện kiểm kê, giảm nhẹ phát thải; tự nguyện không đồng nghĩa tự động phải theo cùng thời hạn pháp lý.

• Mốc lịch sử: cung cấp dữ liệu hoạt động liên quan của năm 2022 trước ngày 31/03/2023.
• Lộ trình chung thực hiện kiểm kê cấp cơ sở hai năm một lần từ số liệu năm 2024, gửi UBND cấp tỉnh trước 31/03 kể từ năm 2025. Phải áp dụng quy định sửa đổi và lộ trình riêng cho cơ sở được phân bổ hạn ngạch phát thải.
• Không áp dụng chỉ dẫn cũ “hoàn thiện và gửi Bộ trước 01/12/2025” như thời hạn chung hiện nay. Theo quy định sửa đổi, cơ sở được phân bổ hạn ngạch gửi báo cáo kiểm kê đã được thẩm định cho Bộ Nông nghiệp và Môi trường trước 01/12 kể từ năm 2027 khi thuộc diện áp dụng.

Bài gốc đề cập biện pháp giảm nhẹ cho 2023–2025. Khi triển khai hiện nay cần phân biệt kế hoạch giảm nhẹ, báo cáo kết quả giảm nhẹ hàng năm và nghĩa vụ liên quan hạn ngạch phát thải.

• Mốc lịch sử trong bài gốc: lập kế hoạch giảm nhẹ giai đoạn 2026–2030 trước 31/12/2025 và cập nhật khi cần. Phải đối chiếu yêu cầu sửa đổi và cơ quan tiếp nhận áp dụng cho cơ sở.
• Báo cáo kết quả giảm nhẹ của năm trước gửi UBND cấp tỉnh liên quan trước 31/03 hàng năm từ 2027 theo quy định sửa đổi áp dụng.

3. Biểu mẫu báo cáo và kế hoạch

• Kiểm kê khí nhà kính cấp cơ sở: Mẫu 06, Phụ lục II Nghị định 06/2022/NĐ-CP, sử dụng phiên bản sửa đổi áp dụng.
• Kế hoạch giảm nhẹ khí nhà kính: Mẫu 02, Phụ lục IV, có xét yêu cầu sửa đổi áp dụng.
• Báo cáo kết quả giảm nhẹ: Mẫu 02, Phụ lục III, sử dụng phiên bản sửa đổi áp dụng.

4. Xử phạt hành chính: tham chiếu pháp lý ban đầu

Vi phạm các quy định về giảm nhẹ phát thải khí nhà kính và chế tài xử phạt

Bài gốc dẫn Điều 45 Nghị định 45/2022/NĐ-CP, hiệu lực 25/08/2022. Mức tiền dưới đây là mức gốc đối với cá nhân; mức phạt tổ chức thường bằng hai lần mức tương ứng đối với cá nhân. Khi xem xét vụ việc thực tế cần đối chiếu điều khoản, văn bản sửa đổi áp dụng.

Các hành vi được nêu tại Điều 45 ban đầu

1. Phạt cảnh cáo đối với một trong các hành vi vi phạm sau đây:

a) Không nộp báo cáo kiểm kê khí nhà kính cho cơ quan quản lý nhà nước theo quy định;

b) Không nộp báo cáo mức giảm phát thải cho cơ quan quản lý nhà nước theo quy định.

2. Mức phạt cá nhân 5.000.000–10.000.000 đồng đối với các hành vi:

a) Cung cấp thông tin không đúng, không đầy đủ trong báo cáo kiểm kê khí nhà kính;

b) Cung cấp thông tin không đúng, không đầy đủ trong báo cáo mức giảm phát thải khí nhà kính.

3. Mức phạt cá nhân 30.000.000–50.000.000 đồng đối với các hành vi:

a) Không lập báo cáo kiểm kê khí nhà kính theo quy định;

b) Không lập báo cáo mức giảm phát thải khí nhà kính theo quy định;

c) Thẩm định báo cáo không đúng lĩnh vực đã được Bộ Tài nguyên và Môi trường công bố.

5. Doanh nghiệp nên bắt đầu chuẩn bị khi nào?

Bắt đầu từ đầu kỳ báo cáo, không chờ sát hạn nộp. Đơn vị chưa nắm quy trình nên làm rõ ranh giới, trách nhiệm dữ liệu và nghĩa vụ áp dụng trước.

ITVC Toàn Cầu hỗ trợ khảo sát, thu thập dữ liệu, phân tích, tính phát thải và đánh giá độ không chắc chắn theo ISO 14064-1 và yêu cầu áp dụng. Kiểm tra xác nhận hoặc thẩm định của cơ quan quản lý là quá trình riêng; kết quả phụ thuộc bằng chứng và đơn vị xem xét có thẩm quyền.

Việc tư vấn và giải đáp các thắc mắc liên quan đến dự án kiểm kê khí nhà kính sẽ giúp đơn vị xác định được nên tiến hành từ bước nào để đảm bảo chủ động thu thập các thông tin và dữ liệu vận hành chính xác, tin cậy.

Ngay cả khi đã hiểu quy định, duy trì thu thập dữ liệu nhất quán trong sáu hoặc mười hai tháng vẫn có thể khó khăn. Cần giao trách nhiệm và bố trí nguồn lực nội bộ hoặc hỗ trợ bên ngoài phù hợp từ sớm để hồ sơ đầy đủ ngay từ đầu.

Nguồn tham khảo

Quyết định 13/2024/QĐ-TTg

Nghị định 119/2025/NĐ-CP

Văn bản hợp nhất 10/VBHN-BNNMT năm 2025

Nghị định 45/2022/NĐ-CP